سئوال سوم از شاخص های شدت یبوست
ایا در موقع دفع درد در ناحیه مقعد احساس میکنید ؟ هرگز(۰)—– کمتر از یکبار در ماه (۱)—– کمتر از یکبار در هفته (۲)—– بیشتر از دوتا سه بار درهفته ولی کمتر از یکبار در روز(۳)—–هر روز (۴)—
تفسیر سئوال سوم از شاخص های شدت یبوست :
درد در موقع دفع میتواند دلائل مختلف داشته باشد اسیب مخاط نیمه تحتانی انال کانال به هر دلیلی که باشد بیمار در موقع دفع درد احساس میکند یا دردش بیشتر میشود شایعترین علل این دردها درد شقاق مقعد میباشد مانند فروکردن شیشه احساس میشود ولی علل های دیگر درد در موقع دفع را باید در نظر داشت مانند :ترومای مقعد ، ابسه مقعد ،فیستول مقعد ،درد هموروئید ترومبوز شده ،پروستاتیت،Proctitis ،Colitis ،Cystitis ،آسیب پوست اطراق مقعد که مختصر به داخل مقعد کشیده شده ،تومور های مقعد ،Solitary rectal ulcer …. .تاریخچه و Rectal exam در همان اولین روز مراجعه بعضی از تشخیص های افتراقی را رد میکند .
میدانیم که یبوست میتواند ثانوی به درد مقعد به هر علت باشد ،بیمار به دلیل نوع تغذیه در مسافرت یا بدلیل Fasting دچار یبوست حاد و در پی آن دچار شقاق مقعد و بدلیل ترس از دفع دچار یبوست یا یبوست او تشدید می یابد و یا بیمار به دلیل ماه ها یبوست دچار شقاق مقعد میشود .گرفتن یک شرح حال دقیق به تشخیص کمک میکند .در این گونه مواقع هم بهبود قوام مدفوع و هم تخفیف درد تا حدودی مشکل بیمار را حل میکند .پس اولین قدم پیدا کردن علت درد با تاریخچه ،معاینه و اقدامات پاراکلینیکی است و برای درمان باید هم از High fiber diet ، Laxative برای بهتر کردن قوام مدفوع و از ضد التهاب ها و تخفیف دهنده درد برای تسکین درد استفاده کرد و حتی گاهی آنتی بیوتیک در چند روز اول درمان شقاق .
این شاخص ۴ نمره دارد و میتوان نتیجه گرفت معمولا تا بیمار یبوست شدید نداشته باشد آسیب مقعد مثل شقاق حاصل نمیشود و اگر درد با هر بار دفع همراه باشد یعنی شدت یبوست بیشتر است .
سئوال چهارم از شاخص های شدت یبوست :
آیا وقتی میخواهید دفع داشته باشید شکم شما درد میگیرد ؟هرگز(۱)—–کمتر از یکبار در ماه (۱)—– کمتر از یکبار در هفته (۲)—– بیشتر از دوتا سه بار درهفته ولی کمتر از یکبار در روز(۳)—– هر روز (۴)—
تفسیر سئوال چهارم از شاخص های شدت یبوست :
برای بزرگنمائی روی تصویر کلیک کنید
همانطور که میدانید یبوست Symptom یا نشانه یک بیماری است و بیماری نیست .و اگر در تقسیم بندی یبوست خاطرتان باشد در ابتدا یبوست های ثانوی را باید رد کرد بخصوص انهائی که با Alarm sings همراه باشند .
تعدادی از علل های ثانوی یبوست با درد شکم همراه است،مانند مصرف اهن ،کلسیم ،مسمومیت با سرب ،………. که لیست بلند بالائی دارد.یکی از اقدامات دیگر رد کردن Irritable bowel syndrome است که در این بیماری درد شکم شایع است و قوام مدفوع نیز متغییر است و در آخر Functional constipation میتواند برای بیمارمطرح باشد که معمولا بدون درد است ولی در مواردی Functional constipation با Irritable bowel syndrome همراه است که با درد همراه است .پس میتوان در بررسی شدت یبوست نسبت درد همراه دفعات دفع را از یک تا چهار نمره داد .ولی بازهم تاکید میکنم درد در یبوست بخصوص اگر به مرور زمان شدتش افزایش یابد ما را باید بفکر علل های ثانوی یبوست سوق دهد .
سئوال پنجم از شاخص های شدت یبوست :
ایا شما بعد از دفع احساس میکنید کامل تخلیه نکرده اید ؟ هرگز(۰)—– کمتر از یکبار در ماه (۱)—– کمتر از یکبار در هفته (۲)—– بیشتر از دوتا سه بار درهفته ولی کمتر از یکبار در روز(۳)—– هر روز (۴)—–
تفسیر سئوال پنجم از شاخص های شدت یبوست :
برای بزرگنمائی روی تصویر کلیک کنید
همیشه با تخلیه کامل احساس رضایت به انسان دست میدهد ،و من برای این سئوال از بیمار میپرسم ایا بعد از دفع گاهی احساس میکنی همه مدفوع خارج نشده ؟ گاهی بیماران با احساس مدفوع به دستشویی میروند که میتواند موفقیت آمیز نباشد یا دفع مختصری داشته باشد و باز احساس تخلیه کامل نکند ولی بخاطر داشته باشید که دلائل متعددی میتواند این احساس را بوجود آورند از جمله Constipation, Hemorrhoids ,Inflammatory bowel disease ,Irritable bowel syndrome , Infectious colitis , Rectal polyps or cancer , Rectal prolapse ,Fecal impaction .انسان با بالا رفتن فشار رکتوم (تجمع مدفوع ، Polyp ,cancer ,Rectal prolapse) یا با التهاب مخاط رکتوم (Solitary rectal ulcer, Infectious colitis ,IBD ,) یا افزایش حس رکتوم (IBS) احساس دفع میکند و اگر عامل احساس دفع افزایش حس یعنی پائین آمدن استانه تحریک و یا التهاب رکتوم باشد با اجابت مزاج شخص احساس تخلیه کامل نمیکند .و یا اگر عامل افزایش فشار ،تجمع مدفوع باشد و شخص به هر دلیلی نتواند محتویات رکتوم را تخلیه کند احساس تخلیه کامل نمیکند در شخص طبیعی بعد از اجابت مزاج بدلیل دفع کامل مدفوع و از بین رفتن عامل فشار در رکتوم احساس تخلیه کامل دست میدهد .
در بیماران با یبوست میتوان بر اساس احساس Incomplete defecation در هفته ماه یا روز از یک تا چهار برای بررسی شدت یبوست نمره در نظر گرفت .
سئوال ششم از شاخص های شدت یبوست :
در ۲۴ ساعت بدلیل دفع ناموفق چند بار در توالت می نشینید ؟
همیشه تخلیه کامل دارم (۰)—– ۱-۳بار (۱)—– ۳-۶بار(۲)—– ۶-۹بار(۳)—– بیشتر از ۹بار(۴)—
تفسیر سئوال ششم از شاخص های شدت یبوست :
برای درک تفسیر این سئوال میتوان به مطالب سئوال قبل رجوع کرد همانطور که در ابتدا گفته شد دفع روزانه از سه بار در روز تا سه بار در هفته طبیعی است و و دفع سه بار در هفته در بررسی شدت یبوست ۱ نمره دارد ولی اگر به هر دلیل که یکی از انها میتواند Fecal impaction و یا احساس انسداد در خروج مدفوع باشد شخص به کرات برای تخلیه اقدام میکند ، تعداد دفع در شبانه روز میتواند یکی از شاخص های شدت یبوست باشد ولی بازهم تاکید میکنم تنها یبوست یا Dyssynergia منجر به تکرر دفع نمی شود هر عاملی که منجر به بالا رفتن فشار رکتوم (تجمع مدفوع ، Polyp ,cancer ,Rectal prolapse) یا با التهاب مخاط رکتوم (Solitary rectal ulcer, Infectious colitis ,IBD ,) یا افزایش حس رکتوم (IBS) شود تکرر دفع میدهد .
سئوال هفتم از شاخص های شدت یبوست
چه مدت شما مشکلات یبوست را که در بالا ذکر کردید دارید ؟
کمتر از یک سال(۰)— ۱-۵سال(۱)— ۵-۱۰سال(۲)—– ۱۰-۲۰سال (۳)—- بیشتر از۲۰ سال (۴)—
تفسیر سئوال هفتم از شاخص های شدت یبوست :
ما در یک نوع تقسیم بندی یبوست را به حاد که سابقه ۶ تا ۸ هفته دارد ویبوست مزمن که سابقه بیشتر از ۸ هفته دارد تقسیم میکنیم و همانطور که ملاحظه میکنید یبوست کمتر از یک سال میتواند بدلائلی مثل حاملگی ،بیماری هائی که حرکت را کاهش میدهند ، گرفتن روزه ،افسردگی ……… باشد که با بهبود شرایط بهتر میشود هر چه طول مدت یبوست بیشتر باشد احتمال بهبودی آن با اقدامات Conservative و مصرف Laxative کمتر میشود و به یبوست بیستر از ۲۰ سال نمره ۴ تعلق میگیرد هر گاه بیماری صحبت از یبوست دو تا سه سال میکند بعد از رد علل ثانوی اقدامات Conservative و مصرف Laxative در نتیجه درمان میتواند امیدوار کننده باشد .
سئوال هشتم از شاخص های شدت یبوست :
ایا شما برای اجابت مزاج نیاز دارید بخودتان کمک کنید ؟
نیاز ندارم(۰)—– از ملین استفاده میکنم (۱)—- از انگشت برای خارج کردن مدفوع کمک میگیرم (۲)— از تنقیه دارو ویا گرفتن آب بداخل مقعد (۲)—
تفسیر سئوال هشتم از شاخص های شدت یبوست :
من به پاسخ این سئوال توجه ویژه دارم . مثبت بودن پاسخ بیانگر احساس انسداد بیمار در مقابل دفع است و اگر قوام مدفوع طبیعی باشد بیشتر انسداد (Pelvic outlet obstruction) را مطرح میکند که منظور همان Dyssynergia میباشد .بیماران برای کمک بدفع اقدامات دیگر مثل گرفتن آب ولرم باطراف مقعد ،فشار به اطراف مقعد ویا فشار به دیواره واژن (در رکتوسل) انجام میدهند که خیلی بدفع کمک نمیکند . یادمان باشد گرفتن آب بداخل مقعد در دستشوئی یک نوع تنقیه است و نمره تنقیه را میگیرد و حد اکثر نمره این سئوال دو است .
و در نهایت ما با جمع زدن نمره این ۸ سئوال آخر میتوانیم شدت یبوست را حدس بزنیم و نمره بیشتر از ۱۵ از ۳۰ یبوست را تائید میکند .
